Hexagram 17: Het Navolgen

Het oordeel bij Het Navolgen is kort en gunstig: wie op de juiste manier volgt, komt ver, mits hij standvastig blijft, en er valt hem niets te verwijten. Die voorwaarde is geen bijzin. Volgen betekent hier niet achter iemand aanlopen omdat het makkelijk is of omdat iedereen het doet. Het betekent dat je je aansluit bij wat op dit moment klopt: een goed idee van een ander, een ontwikkeling die je niet kunt tegenhouden, een persoon die beter weet hoe het moet. Je geeft iets van je eigenzinnigheid op, maar niet je oordeel.

Het hexagram draait de verhouding ook om. De sterke onderste lijn, de donder, staat onder de zachte lijnen van het meer. Wie leiding wil geven, moet bereid zijn zich te voegen naar de mensen die hij leidt en naar de omstandigheden. Alleen dan volgen anderen vrijwillig en met plezier, en niet omdat ze moeten. Dwang levert geen navolging op, hooguit gehoorzaamheid die stopt zodra je wegkijkt.

Wat dit van je vraagt: kijk eerlijk naar wat of wie je op dit moment volgt, en waarom. Als het goed is, ga er dan voluit in mee en houd vol, ook als het ongemakkelijk wordt. Als het niet deugt, is dit het moment om je los te maken, voordat de verstrikking groter wordt.

Het onderste trigram is Donder, het bovenste is Meer. Donder staat voor beweging en opwekking, het meer voor blijmoedigheid en openheid. Samen geven ze het beeld van de donder die in het meer rust: de beweging is niet verdwenen, maar heeft zich teruggetrokken onder een kalm oppervlak, zoals het onweer dat aan het eind van het seizoen in de aarde verdwijnt.

Daaruit komt de houding die het hexagram aanraadt. Als het donker wordt, ga je naar binnen om te rusten. Je volgt het ritme van de dag in plaats van ertegenin te werken. Wie altijd in beweging wil blijven, put zichzelf uit en wordt onbruikbaar op het moment dat het er wel toe doet. Navolgen begint met het volgen van de tijd zelf: werken als het tijd is om te werken, en ophouden als het tijd is om op te houden.

Een lijn telt alleen mee als hij verandert: een 6 of een 9 in je worp. De lijnen tellen van onder naar boven.

In de liefde gaat Het Navolgen over meebewegen zonder jezelf weg te cijferen. Een relatie waarin één partner altijd de koers bepaalt en de ander altijd volgt, raakt uit balans; het hexagram vraagt dat volgen en leiden wisselen, afhankelijk van wie op dat moment het beste zicht heeft. Vraag je af of je meegaat omdat je het eens bent, of omdat je een conflict wilt vermijden. Het eerste verbindt, het tweede slijt. Ben je degene die de richting aangeeft, kijk dan of de ander werkelijk mee wil of alleen meegaat. Voor wie alleen is: je aansluiten bij iemand werkt alleen als je ook kunt zeggen waar je zelf naartoe wilt. Volgen uit gemak houdt zelden stand.

Op het werk en in je studie beschrijft dit hexagram een fase waarin je je voegt naar iets dat al in beweging is: een nieuw team, de methode van een ander, een richting die de organisatie heeft gekozen. Verzet daartegen kost energie en levert weinig op; meegaan met behoud van je oordeel brengt je verder. Let vooral op wie of wat je volgt. Een collega met ervaring, een goed onderbouwd plan of een docent die weet waar hij het over heeft, is het volgen waard. De weg van de minste weerstand niet. Loopt een project vast, kijk dan of je vasthoudt aan je eigen aanpak terwijl iemand anders al een betere heeft. En houd het ritme van het beeld aan: werk als het tijd is om te werken, en stop dan ook echt.

Bij een ja-nee-vraag geeft Het Navolgen zelden een kaal ja of nee; het wijst op de houding die bij de situatie past. De strekking is wel gunstig: meegaan met wat zich aandient brengt vooruitgang, op voorwaarde dat het goed is en je het volhoudt. Vraag je dus eerst af waar je eigenlijk achteraan loopt. Als het antwoord een persoon, plan of ontwikkeling is die je oprecht vertrouwt, is dit een aanmoediging om je eraan te verbinden. Als je vooral meegaat omdat anderen het doen of omdat weigeren lastig is, is dat de waarschuwing in het hexagram. Kijk daarna naar de veranderende lijnen: de tweede en vierde lijn vragen om meer voorzichtigheid dan de derde en vijfde.