Trigram Wind (巽 Xùn)

Wind is het beeld van iets dat nergens met kracht tegenaan botst en toch overal binnenkomt. De wind dringt door kieren, buigt gras en bomen en laat zich niet tegenhouden door een muur, want hij gaat eromheen. Het hout hoort bij hetzelfde beeld: een wortel die langzaam de grond in dringt en een stam die geduldig de hoogte in groeit. Beide werken zonder geweld, maar wel aanhoudend.

De lijnen laten dat zien. Onderaan ligt een gebroken yin-lijn, daarboven twee hele yang-lijnen. Je kunt het lezen als iets stevigs dat op een meegevende basis rust, of als een beweging die zich onderaan aanpast en zo onder iets door kan glippen. De zachtheid zit in de fundering, de doordringende kracht in het volgehouden vervolg.

De eigenschap die de overlevering aan Wind geeft is dan ook niet zwakte, maar invloed die werkt door herhaling en geduld. Wind krijgt gedaan wat hij wil door te blijven, niet door te duwen.

Er zijn acht trigrammen, en de commentaren uit de Tien Vleugels geven ze een plaats in een gezin. Hemel is de vader, Aarde de moeder, en de zes overige trigrammen zijn de kinderen. Een trigram met één gebroken lijn tussen twee hele lijnen geldt als dochter, want de ene yin-lijn bepaalt het karakter. Staat die lijn onderaan, dan spreek je van de oudste dochter, en dat is Wind.

Haar spiegelbeeld is Donder, met een hele lijn onder twee gebroken lijnen: de oudste zoon. Donder breekt open en zet in beweging, Wind volgt en dringt door. De twee horen bij elkaar als begin en vervolg. Haar zussen zijn Vuur, de middelste dochter, en Meer, de jongste dochter, elk met de gebroken lijn op een andere plek.

Dat gezinsbeeld is geen stamboom, maar een geheugensteun. Het helpt je de trigrammen uit elkaar te houden en laat zien dat de plaats van de ene afwijkende lijn het karakter van het hele trigram kleurt.

In een hexagram staat het ondertrigram voor het innerlijke, voor wat zich in jou of in de kern van de situatie afspeelt. Het boventrigram staat voor het uiterlijke, de kant die naar buiten gericht is. Waar Wind staat, maakt dus verschil.

Staat Wind onder, dan ligt de zachte, doordringende houding aan de basis. Je past je van binnen aan, je zoekt de weg van de minste weerstand en werkt van daaruit naar buiten. In hexagram 44, Het Tegemoetkomen, ligt Wind onder Hemel: iets zachts komt van onderaf de sterke lijnen tegemoet, en de tekst vraagt je daar alert op te zijn.

Staat Wind boven, dan is de doordringende invloed de manier waarop je naar buiten treedt. In hexagram 9, De Temmende Kracht van het Kleine, ligt Wind boven Hemel: een grote kracht wordt niet gebroken maar in toom gehouden door iets kleins en zachts. In hexagram 57, Het Zachtmoedige, staat Wind verdubbeld en versterkt het zichzelf, van binnen en van buiten.

Komt Wind in je worp voor, dan wijst het meestal op een situatie die vraagt om geduld en volharding in plaats van een krachtige ingreep. Het gaat om invloed die langzaam werkt: een gesprek dat je vaker voert, een gewoonte die je stap voor stap verandert, een idee dat tijd nodig heeft om door te dringen. De I Ching beschrijft hier een houding, geen uitkomst, en zeker geen termijn.

Let op welke lijnen in het trigram veranderen. Alleen de lijnen die je met een 6 of een 9 hebt geworpen hebben een eigen tekst. Verandert de onderste, gebroken lijn van Wind, dan valt de meegevende basis weg en wordt het trigram Hemel. Verandert een van de hele lijnen, dan wordt Wind iets anders, bijvoorbeeld Berg of Water, en verschuift het beeld. Zo zie je in het tweede hexagram de richting waarin de situatie zich ontwikkelt.

Wind heeft ook een schaduwkant waar de teksten je op wijzen: te veel meegeven wordt besluiteloosheid, en wie alleen maar aanpast, raakt zijn eigen richting kwijt. Zachtheid werkt pas als er een duidelijke bedoeling achter zit.