Trigram Meer (兌 Duì)

Het natuurbeeld van Meer is het meer: stilstaand water met een open oppervlak. De drie lijnen laten dat zien. Onderaan twee hele yang-lijnen, stevig en gesloten, daarboven één gebroken yin-lijn die ruimte laat. Je kunt het lezen als water dat op een vaste bodem rust en aan de bovenkant open ligt voor lucht en licht.

De eigenschap die bij dit beeld hoort is blijmoedig en open. Dat gaat niet om uitbundigheid, maar om een rustige opgewektheid die anderen uitnodigt. Een meer trekt mensen aan: je gaat erbij zitten, je spiegelt je erin, je praat. Daarom wordt Meer ook verbonden met de mond, met spreken, met uitwisseling en met vreugde die je deelt.

De schaduwkant zit in diezelfde openheid. Wat open is, kan oppervlakkig worden of te veel toegeven aan wat prettig voelt. In de teksten van de I Ching gaat blijmoedigheid dan ook meestal samen met een vraag naar standvastigheid: blijft de vreugde gedragen door iets stevigs, of drijft ze weg?

De acht trigrammen worden van oudsher voorgesteld als een gezin: vader en moeder, drie zonen en drie dochters. Meer is de jongste dochter. De dochters zijn de trigrammen met één gebroken lijn en twee hele lijnen, en de plaats van de gebroken lijn bepaalt de leeftijd. Staat de gebroken lijn onderaan, dan is het de oudste dochter, Wind. Staat ze in het midden, dan is het de middelste dochter, Vuur. Bij Meer staat de gebroken lijn bovenaan, en dat maakt haar de jongste.

Het tegenbeeld van Meer is Berg (Gèn), de jongste zoon: gebroken, gebroken, heel. Waar Meer onderaan stevig is en bovenaan open, is Berg onderaan open en bovenaan gesloten. Berg staat voor stilhouden en begrenzen, Meer voor openheid en uitwisseling. Zet je de twee tegenover elkaar, dan zie je hoe de I Ching met eenvoudige omkeringen van lijnen tegengestelde houdingen beschrijft.

In een hexagram staat het ondertrigram voor het innerlijk, het uitgangspunt of de situatie waaruit je vertrekt. Het boventrigram staat voor het uiterlijk, het doel of de omgeving waarin je terechtkomt. Meer verandert daardoor van toon al naar gelang de plaats.

Staat Meer onder, dan is blijmoedigheid de grondhouding van waaruit je handelt. Het meer ligt onderaan en voedt wat erboven gebeurt. In hexagram 10, Het Optreden, staat Meer onder Hemel: je beweegt je opgewekt en open in de buurt van iets groots en sterks, en de vraag is of je je plaats kent.

Staat Meer boven, dan is de vreugde eerder het resultaat of de buitenkant. In hexagram 31, Het Hofmaken, staat Meer boven Berg: de stilte van de berg draagt het meer, en zo ontstaat aantrekking. In hexagram 58, Het Blijmoedige, staat Meer tweemaal: binnen en buiten dezelfde openheid, wat de kracht van het trigram laat zien maar ook de waarschuwing dat vreugde iets stevigs nodig heeft om op te rusten.

Zie je Meer in een hexagram dat je hebt geworpen, dan wijst dat op openheid, uitwisseling en een opgewekte toon in de situatie of in jouw houding. Vaak gaat het om gesprekken, om wat gezegd wordt en om de vraag of je werkelijk luistert en spreekt of alleen prettig gezelschap zoekt.

Lees de twee hele lijnen onderaan als de voorwaarde: de blijmoedigheid van Meer werkt alleen als er iets stevigs onder ligt. Ontbreekt dat, dan slaat openheid om in meegaandheid of in praten om het praten. De gebroken lijn bovenaan vraagt of je ruimte laat voor anderen zonder jezelf te verliezen.

Let ook op veranderende lijnen binnen het trigram. Een 6 of 9 op een van de drie plaatsen heeft een eigen tekst en verandert het trigram in een ander; verandert één lijn, dan wordt Meer in het tweede hexagram Hemel, Water of Donder, en elke verschuiving zegt iets over de richting waarin de situatie zich ontwikkelt. De I Ching beschrijft daarmee een houding en een beweging, geen uitkomst die vastligt.