I Ching raadplegen: zo werp je de munten

De I Ching beschrijft een situatie en de houding die daarbij past; het boek geeft geen ja of nee en geen datum. Een vraag die daarbij aansluit, gaat over wat je zelf doet of wilt begrijpen. 'Hoe ga ik om met het gesprek met mijn leidinggevende' levert een bruikbaarder antwoord op dan 'krijg ik die promotie'. Schrijf de vraag op voordat je werpt, in één zin, zodat je achteraf precies weet waarover de tekst gaat.

Vermijd dubbele vragen, zoals 'moet ik verhuizen of blijven'. Je krijgt één hexagram terug en dat laat zich moeilijk over twee opties verdelen. Kies dan één kant en vraag hoe het is om die weg te gaan. Vraag ook niet naar wat een ander denkt of voelt; de tekst gaat over jouw positie in de situatie.

Het helpt om even stil te zitten voordat je begint. Niet omdat het ritueel iets afdwingt, maar omdat je met een rustig hoofd de tekst straks nauwkeuriger leest.

Je hebt drie gelijke munten nodig, pen en papier. Spreek vooraf af welke kant kop is en welke munt; de gangbare afspraak is dat kop 3 telt en munt 2. Schud de drie munten in je handen en laat ze vallen. Tel de drie waarden op: dat geeft 6, 7, 8 of 9. Die som is de waarde van je eerste lijn.

Teken die lijn onderaan je papier. De I Ching bouw je van onder naar boven, dus de eerste worp is de onderste lijn en de zesde worp de bovenste. Werp nog vijf keer en zet elke nieuwe lijn boven de vorige. Noteer bij elke lijn ook het getal, want straks heb je nodig welke lijnen een 6 of 9 waren.

Na zes worpen heb je zes lijnen, heel of gebroken. De onderste drie vormen het onderste trigram, de bovenste drie het bovenste. Met die twee trigrammen zoek je in een tabel het nummer van je hexagram op in de volgorde van koning Wen. De tool bovenaan doet precies dit.

Met drie munten die elk 2 of 3 tellen, zijn er vier mogelijke sommen. Een 7 is een jonge yang-lijn: heel en stabiel. Een 8 is een jonge yin-lijn: gebroken en ook stabiel. Een 9 is oude yang, een hele lijn die op het punt staat om te slaan in yin. Een 6 is oude yin, een gebroken lijn die omslaat in yang. Oud betekent hier dat de lijn haar uiterste heeft bereikt en daarom verandert; jong betekent dat ze blijft wat ze is.

Op papier markeer je een 9 vaak met een rondje op de hele lijn en een 6 met een kruisje in de opening van de gebroken lijn. Zo zie je in één oogopslag welke lijnen veranderen.

De kansen zijn niet gelijk verdeeld. Drie keer kop geeft 9 en drie keer munt geeft 6; elk komt gemiddeld één op de acht keer voor. Een 7 of 8 komt elk drie op de acht keer voor. Een worp zonder veranderende lijn is dus gewoon, een worp met vier of meer zeldzaam.

Elk hexagram heeft een oordeel, een beeld en zes lijnteksten. Het oordeel en het beeld lees je altijd; die beschrijven de situatie. Van de lijnteksten lees je alleen die van de lijnen die in jouw worp een 6 of 9 hadden. Een lijn met een 7 of 8 is wel onderdeel van het hexagram, maar heeft geen eigen stem. Heb je geen veranderende lijnen, dan is het oordeel je hele antwoord en is er geen tweede hexagram.

De lijnteksten zijn genummerd van onder naar boven, dus de tekst bij de eerste lijn hoort bij je eerste worp. Lees ze in die volgorde en let op de plaats: onderste lijnen gaan vaak over een begin, de middelste over het verloop, de bovenste over een einde of over te ver gaan.

Bij meerdere veranderende lijnen bestaan er verschillende regels over welke het zwaarst weegt; sommige scholen nemen de bovenste, andere de onderste, en geen daarvan is de enige juiste. Op deze site lees je alle veranderende lijnen en weeg je zelf wat op je situatie slaat.

Draai elke veranderende lijn om: een 9 wordt een gebroken lijn, een 6 wordt een hele lijn. De lijnen met 7 en 8 blijven staan. Het resultaat is een nieuw hexagram met een eigen nummer, oordeel en beeld. Dat tweede hexagram lees je meestal als de richting waarin de situatie zich ontwikkelt.

Van het tweede hexagram lees je alleen het oordeel en het beeld, niet de lijnteksten. De lijnteksten die bij jouw worp horen, zitten in het eerste hexagram. Het tweede geeft context: waar het eerste beschrijft waar je staat en wat in beweging is, laat het tweede zien waar die beweging heen gaat.

Lees de twee niet als oorzaak en gevolg met een vaste uitkomst. Het boek heet niet voor niets boek der veranderingen: het beschrijft een overgang, geen eindpunt. Soms is het tweede hexagram ongunstiger dan het eerste; dan is dat een waarschuwing over de richting, geen vonnis. Zonder veranderende lijnen is er geen tweede hexagram en blijft je antwoord bij het eerste.

Bij de duizendbladmethode, die doorgaans als de oudere van de twee geldt, werk je met vijftig stengels. Eén stengel leg je apart en gebruik je niet; met de overige 49 doorloop je per lijn drie keer een reeks van splitsen, aftellen en wegleggen. Pas na die drie rondes weet je of de lijn een 6, 7, 8 of 9 is. Voor zes lijnen ben je dus achttien rondes bezig, en dat duurt beduidend langer dan zes worpen met munten.

Het verschil zit niet alleen in de tijd, maar ook in de kansen. Bij de stengels komt een 6 gemiddeld één op de zestien keer voor, een 9 drie op de zestien, een 7 vijf op de zestien en een 8 zeven op de zestien. Oude yin verandert dus zeldzamer dan oude yang, terwijl beide bij de munten even vaak voorkomen.

Voor de meeste mensen zijn de munten praktischer. De traagheid van de stengels heeft wel een voordeel: je hebt de tijd om bij je vraag te blijven. De tool bovenaan rekent met de muntenkansen.

Er is geen regel die zegt hoe vaak je mag werpen. Wel staat er in de I Ching zelf, bij hexagram 4, een oud advies: wie dezelfde vraag blijft herhalen, krijgt geen antwoord meer. Dat gaat niet over straf, maar over houding. Wie een tweede en derde keer werpt omdat het eerste antwoord niet beviel, luistert niet meer maar zoekt naar een gewenste uitkomst.

Een nieuwe worp is wel zinvol als de situatie verandert of als je vraag na het lezen scherper is geworden. Vraag dan iets anders, bijvoorbeeld naar een onderdeel van het eerste antwoord dat je niet begrijpt. Veel mensen houden een logboek bij met datum, vraag, hexagram en veranderende lijnen; na een tijd zie je terugkerende patronen in je eigen vragen, en dat zegt vaak meer dan één worp.

Tegen een dagelijkse worp zonder specifieke vraag, als leesoefening, is geen bezwaar. Lees het hexagram dan als tekst om over na te denken, niet als antwoord op iets wat je niet hebt gevraagd.