Hexagram 36: De Verduistering van het Licht

Het oordeel is kort: in moeilijke omstandigheden loont het om vast te houden aan wat juist is. Dat is iets anders dan verzet. De situatie waarin je zit, laat weinig toe. Iemand boven je begrijpt niet wat je bedoelt, een sfeer op het werk of in de familie maakt eerlijkheid riskant, of je bent in een omgeving terechtgekomen waar jouw manier van kijken niet welkom is. Het heeft weinig zin om daar frontaal tegenin te gaan.

Wat gevraagd wordt, is een dubbele houding. Naar buiten toe ben je meegaand en onopvallend, je neemt niet elk gevecht aan en je laat je niet verleiden tot grote woorden. Naar binnen toe blijf je helder. Je weet wat je vindt, je houdt je eigen maatstaf vast en je vergeet niet wat je hebt gezien. Dat is de volharding waar het oordeel om vraagt: niet doorzetten tegen de stroom in, maar jezelf niet verliezen terwijl je ondergedoken bent.

Concreet betekent dit dat je sommige gesprekken uitstelt tot er een beter moment is, dat je plannen voorlopig voor jezelf houdt en dat je zorgt dat je niet bezwijkt onder de druk. Het donker is een fase en geen eindtoestand. Door het niet erger te maken dan nodig, kom je er heel doorheen.

Het ondertrigram is Vuur, het boventrigram Aarde. Het licht zit dus onder de grond: de zon is ondergegaan en de aarde ligt erbovenop. Van buiten zie je alleen donkerte, maar het vuur is niet gedoofd, het brandt verborgen door. Zo ontstaat het beeld van iemand die helder ziet in een omgeving die dat niet waardeert.

De houding die hieruit volgt, is die van de ontvankelijke aarde aan de buitenkant en het vuur aan de binnenkant. Je beweegt je tussen mensen zonder je inzicht uit te stallen, je laat anderen hun gang gaan waar dat kan en je houdt je oordeel voor jezelf. Dat is geen onverschilligheid. Wie overal het licht aandoet, verblindt en maakt vijanden; wie het bedekt, kan het bewaren tot het weer nodig is. Bescheidenheid buiten, helderheid binnen.

Een lijn telt alleen mee als hij verandert: een 6 of een 9 in je worp. De lijnen tellen van onder naar boven.

In de liefde beschrijft dit hexagram een tijd waarin je niet gezien wordt zoals je bent. Misschien begrijpt je partner niet wat je bezighoudt, misschien zit er een spanning in de familie die openhartigheid onveilig maakt, of misschien ben je alleen en merk je dat je echte kant niet aankomt bij de mensen die je ontmoet. De raad is niet om je te forceren. Grote gesprekken over wat er mis is, lopen in deze fase vaak dood. Blijf trouw aan wat je voelt en wat je nodig hebt, maar kies je momenten. Zorg voor jezelf, bewaar je eigenwaarde en laat de relatie niet alles van je opeisen. Als het echt niet meer gaat, herinnert lijn 4 je eraan dat weggaan ook een vorm van helderheid is.

Op het werk of in je studie wijst dit hexagram op een omgeving waarin je ideeën niet landen. Een leidinggevende die niet luistert, een team dat vastzit in oude gewoonten, een project dat strandt op politiek in plaats van op inhoud. Het heeft weinig zin om nu luid je gelijk te halen. Doe je werk goed, houd je plannen in je la en noteer wat je ziet, zodat je het later kunt gebruiken. Zoek wel de enkeling op die ook helder kijkt; je hoeft het niet alleen te dragen. Als de situatie ondraaglijk is, bereid dan stilletjes een uitweg voor in plaats van met deuren te slaan. Het gaat erom dat je je vakmanschap en je integriteit intact houdt tot er weer ruimte komt.

De I Ching geeft zelden een kaal ja of nee, en hexagram 36 al helemaal niet. Het zegt vooral iets over het klimaat waarin je beslist: dat is op dit moment niet gunstig voor grote, zichtbare stappen. Als je vraag is of je iets openlijk moet aankaarten of doorzetten, neigt het antwoord naar nee, of in elk geval naar niet nu en niet zo. Als je vraag is of je trouw moet blijven aan wat je weet, is het antwoord ja. Kies de weg die je het minst blootstelt en je overtuiging het meest intact laat. Een veranderende lijn geeft meer richting: lijn 1 en 4 wijzen naar vertrekken, lijn 5 naar blijven en volhouden.