Hoe jij jouw gedachten kunt ombuigen voor emotionele vrijheid.
RET, of Rationeel Emotieve Therapie, is een krachtige techniek die jou helpt inzicht te krijgen in de manier waarop jouw gedachten invloed hebben op jouw emoties en gedrag. Ontwikkeld door de Amerikaanse psycholoog Albert Ellis, draait het bij RET om het ABC-model. Dit model staat voor:- A: De gebeurtenis. Dit is wat er in jouw leven gebeurt.
- B: Jouw gedachten over deze gebeurtenis. Dit zijn de interpretaties en overtuigingen die je hebt.
- C: De gevolgen, oftewel je emoties en gedrag die voortkomen uit jouw gedachten.
- Klopt deze gedachte?
- Is deze gedachte behulpzaam of juist schadelijk?
- Wat zou ik tegen een vriend zeggen die deze gedachte had?
Waaraan herken je RET?
In de auto na een vergadering, of 's avonds in bed als je gesprek van vandaag zich herhaalt: daar merk je het patroon waar RET over gaat. Je herkent het aan de taal in je hoofd. Woorden als 'moet', 'hoort', 'altijd', 'nooit' en 'verschrikkelijk' duiken op: hij hoort mij te waarderen, ik mag geen fouten maken, dit is niet te harden. Je merkt ook dat je emotie niet in verhouding staat tot de gebeurtenis: een kort mailtje van je leidinggevende levert een uur piekeren op, terwijl een collega er nauwelijks van opkijkt. Een ander signaal is de sprong van feit naar conclusie: iemand reageert kortaf, en binnen twee tellen denk je dat je wordt afgewezen. Ook lichamelijke onrust hoort erbij, plus vermijding: die ene telefoontjes uitstellen, discussies ontwijken. Dat verschil tussen wat er gebeurde en wat jij eraan toevoegde, is precies het aangrijpingspunt.
Hoe werk je met RET?
Eerst registreren, dan pas veranderen: wie meteen wil ombuigen, mist de overtuiging die eronder zit. Houd een week lang een ABC-schema bij, bij voorkeur op papier en binnen een paar uur na het voorval. Noteer bij A alleen feiten, zonder oordeel, zoals een camera het zou vastleggen. Bij C schrijf je je emotie op plus een cijfer van 0 tot 10, en je gedrag. Vul B daarna in met letterlijke zinnen uit je hoofd. Zoek daarin de eis: 'moet', 'hoort', 'kan ik niet verdragen'. Vervolgens de D-stap, het uitdagen: welk bewijs heb ik, wat is het ergste dat realistisch kan gebeuren, hoe overleefden anderen dit? Formuleer tot slot een voorkeur in plaats van een eis: 'ik had het liever anders gezien, en ik kan hiermee omgaan.' Lees die zin hardop en test hem in de praktijk.
Wat wordt er vaak verkeerd begrepen aan RET?
RET leert je niet om positief te denken, en dat is precies waar de meeste mensen de mist ingaan. Een affirmatie als 'iedereen vindt mij geweldig' is even onrealistisch als 'niemand mag mij' en levert daarom weinig op. Ellis mikte op realistisch en helpend denken: nuchter vaststellen wat er klopt, wat niet, en wat je verder brengt. Een tweede misverstand is dat je je gevoelens zou moeten wegdenken. Verdriet, spijt en ergernis blijven passende reacties op tegenslag; RET richt zich op de overdreven variant ervan, zoals wanhoop of woede die je verlamt. Ook de gedachte 'dus het is mijn eigen schuld dat ik me rot voel' klopt niet: het gaat om invloed, niet om schuld. En het is geen eenmalige inzichtoefening. Oude overtuigingen zijn jarenlang ingeslepen; ze verschuiven door herhaling en door je nieuwe gedachte in de praktijk te toetsen.
