Acceptance and Commitment Therapie

Durf jij je angsten onder ogen te komen?

• Contact met het huidige moment (mindfulness): Je leert om volledig aanwezig te zijn in het hier en nu. Dit helpt je om te observeren wat er in je hoofd en lichaam gebeurt zonder direct te oordelen of ertegen te vechten.
• Defusie: Dit betekent dat je afstand neemt van je gedachten. In plaats van jezelf te identificeren met je gedachten, zie je ze als simpele mentale gebeurtenissen. Dit vermindert hun invloed op je gedrag.
• Acceptatie: Je leert om je emoties en ervaringen te accepteren zonder ertegen te strijden. Dit maakt ruimte voor groei en verandering.
• Jezelf als basis: ACT benadrukt het belang van zelfbewustzijn en het ontwikkelen van een positieve relatie met jezelf.
• Waarden bepalen: Je gaat na wat werkelijk belangrijk voor jou is. Door je waarden helder te krijgen, kun je gerichter handelen en beslissingen nemen die in lijn zijn met wie jij bent.
• Actie ondernemen: Tot slot is het belangrijk om actie te ondernemen vanuit je waarden. Dit betekent dat je stappen zet, hoe klein ook, die aansluiten bij wat jij belangrijk vindt.

Waaraan herken je Acceptance and Commitment Therapie?

Negen van de tien keer merk je ACT aan de taal die iemand gebruikt: er wordt niet gevraagd of een gedachte waar is, maar of het volgen ervan je helpt. Je herkent het aan een begeleider die niet meegaat in discussies over of jij werkelijk 'een mislukking' bent, maar vraagt: wat doe je als die gedachte langskomt? Je herkent het aan metaforen — het touwtrekken met een monster, passagiers in een bus, drijfzand — en aan de uitnodiging om een gedachte om te zetten in 'ik merk dat ik denk dat...'. In gesprekken gaat het vaak over vermijding: de app die je opent bij spanning, de verjaardag die je afzegt, het gesprek dat je uitstelt. En bijna altijd komt de vraag terug waar je leven eigenlijk over zou moeten gaan, met huiswerk in de vorm van kleine, concrete stappen tussen de sessies.

Hoe werk je met Acceptance and Commitment Therapie?

Bijhouden waar je vermijdt is meestal de eerste concrete stap. Noteer een week lang per spannende situatie drie dingen: wat voelde je, wat dacht je, wat deed je daarna. Zo zie je je eigen vermijdingspatroon. Oefen daarna defusie: zeg de gedachte die je het meest raakt hardop op een gek toontje, of zet er 'ik merk dat ik de gedachte heb dat' voor. Gebruik een korte ankeroefening als de spanning stijgt — voeten op de vloer, drie ademcycli, benoemen wat je ziet en hoort. Maak vervolgens je waarden concreet: kies twee of drie levensgebieden en schrijf op hoe je daarin wilt zijn, niet wat je wilt bereiken. Formuleer per week één kleine handeling die daarbij past en die je ook doet als het ongemak meekomt. Werk bij ernstige klachten met een bevoegde ACT-therapeut.

Wat wordt er vaak verkeerd begrepen aan Acceptance and Commitment Therapie?

Koud en onderkoeld klinkt het woord acceptatie voor veel mensen: alles maar slikken, schouders ophalen, je lot dragen. Dat is precies het grootste misverstand. In ACT betekent acceptatie niet dat je goedkeurt wat er gebeurt of dat je stopt met veranderen; het gaat om je stoppen met de uitzichtloze strijd tégen gevoelens die er toch al zijn, zodat je energie vrijkomt voor wat je wél kunt beïnvloeden: je gedrag. Een tweede misvatting is dat mindfulness in ACT bedoeld is om je te kalmeren. Rust kan een bijeffect zijn, maar het doel is helderder zien wat er gebeurt. En hoewel ACT vaak spiritueel aanvoelt door de aandacht voor waarden en het observerende zelf, is het opgezet als een onderzochte vorm van gedragstherapie, geen levensbeschouwing en ook geen vervanging voor medische of psychologische zorg.